Projektowanie komina w budynku wielorodzinnym jest bardziej złożone niż w domu jednorodzinnym. Wynika to z większej liczby lokali, użytkowników i urządzeń, większej wysokości budynku, konieczności prowadzenia przewodów przez wiele kondygnacji oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo części wspólnych. Błąd dotyczący jednego przewodu może wpływać nie tylko na pojedyncze mieszkanie, ale również na lokale znajdujące się powyżej, poniżej lub przy sąsiednim szachcie.

W domu jednorodzinnym komin najczęściej obsługuje jedno urządzenie grzewcze i pozostaje pod kontrolą jednego właściciela. W budynku wielorodzinnym mogą występować indywidualne urządzenia gazowe w mieszkaniach, wspólna kotłownia, zbiorczy system powietrzno-spalinowy, kilka pionów wentylacyjnych oraz przewody obsługujące lokale użytkowe. Każde z tych rozwiązań wymaga odrębnego podejścia projektowego.

Prawidłowo dobrany system kominowy musi uwzględniać nie tylko rodzaj paliwa i parametry spalin, ale również liczbę podłączonych urządzeń, warunki pracy przy częściowym obciążeniu, różnice ciśnienia pomiędzy kondygnacjami, bezpieczeństwo pożarowe, dostęp serwisowy oraz sposób zarządzania instalacją po oddaniu budynku do użytkowania.

Dlaczego komin w budynku wielorodzinnym jest trudniejszy do zaprojektowania?

Najważniejszą różnicą jest skala instalacji. Jeden pion może przebiegać przez wiele kondygnacji, a jego działanie zależy od warunków występujących na całej wysokości budynku.

Projektant musi uwzględnić:

• liczbę mieszkań i lokali użytkowych,
• rodzaj ogrzewania w całym budynku,
• możliwość podłączania kilku urządzeń,
• wysokość przewodów,
• różnice ciśnienia pomiędzy kondygnacjami,
• sposób dostarczania powietrza do spalania,
• działanie wentylacji grawitacyjnej albo mechanicznej,
• podział budynku na strefy pożarowe,
• przejścia przewodów przez stropy,
• dostęp do rewizji i czyszczenia,
• odprowadzanie kondensatu,
• wpływ pracy jednego urządzenia na inne lokale.

Wysoki komin może wytwarzać znaczący ciąg naturalny, ale jego parametry nie są jednakowe na każdej kondygnacji. Urządzenie podłączone na niższym poziomie może pracować w innych warunkach niż urządzenie znajdujące się blisko dachu.

Jeden wspólny system czy indywidualne przewody?

To jedna z najważniejszych decyzji projektowych. Możliwe rozwiązania obejmują:

• indywidualny przewód dla każdego urządzenia,
• zbiorczy system powietrzno-spalinowy,
• centralną kotłownię z jednym lub kilkoma kominami,
• indywidualne systemy wyprowadzone ponad dach,
• przewody obsługujące lokale użytkowe niezależnie od mieszkań.

Wybór zależy od:

• rodzaju urządzeń,
• sposobu pobierania powietrza,
• konstrukcji budynku,
• jego wysokości,
• liczby lokali,
• możliwości wykonania szachtów,
• planowanego sposobu zarządzania ogrzewaniem,
• wymagań producentów kotłów.

Grzewcze urządzenia gazowe powinny być co do zasady podłączane do indywidualnych kanałów spalinowych. Przepisy dopuszczają jednak zbiorcze systemy powietrzno-spalinowe przystosowane do urządzeń z zamkniętą komorą spalania i odpowiednimi zabezpieczeniami. Oznacza to, że wspólny pion nie może być przypadkowym połączeniem kilku przyłączy, lecz kompletnym systemem zaprojektowanym do takiej pracy.

Czym jest zbiorczy system powietrzno-spalinowy?

Zbiorczy system powietrzno-spalinowy może obsługiwać kilka urządzeń gazowych z zamkniętą komorą spalania, znajdujących się na różnych kondygnacjach. Przewód odprowadza spaliny, a jednocześnie zapewnia urządzeniom powietrze potrzebne do spalania.

System musi działać prawidłowo zarówno wtedy, gdy:

• pracują wszystkie kotły,
• uruchomione jest tylko jedno urządzenie,
• część kotłów pracuje z minimalną mocą,
• kotły uruchamiają się i wyłączają w różnych momentach,
• temperatura zewnętrzna zmienia warunki ciągu,
• występuje kondensat,
• na poszczególnych kondygnacjach pojawiają się różne ciśnienia.

Takie rozwiązanie wymaga obliczeń przepływowych i doboru zgodnego z konkretnymi urządzeniami. Nie można zastąpić go zwykłym dużym kanałem kominowym.

W ofercie Kominflex systemy typu WSPS są przeznaczone do urządzeń kondensacyjnych i mogą być stosowane indywidualnie albo jako przyłącza do układów zbiorczych. System współosiowy umożliwia odprowadzanie spalin oraz dostarczanie powietrza niezależnie od wentylacji pomieszczenia.

Dlaczego nie można podłączać dowolnych kotłów do wspólnego pionu?

Urządzenia podłączone do jednego układu powinny być kompatybilne z projektem systemu. Znaczenie mają:

• rodzaj kotła,
• moc nominalna i minimalna,
• charakterystyka wentylatora,
• ciśnienie spalin,
• średnica przyłącza,
• temperatura spalin,
• zabezpieczenia urządzenia,
• dopuszczenie producenta do pracy w układzie zbiorczym.

Podłączenie innego modelu kotła bez sprawdzenia może zmienić warunki ciśnieniowe w całym pionie. Skutkiem mogą być:

• zakłócenia pracy pozostałych urządzeń,
• komunikaty awaryjne,
• cofanie spalin,
• kondensat wydostający się przez połączenia,
• niewłaściwy pobór powietrza,
• przekroczenie dopuszczalnego ciśnienia.

W budynku jednorodzinnym wymiana kotła wpływa najczęściej na jeden lokal. W budynku wielorodzinnym wymiana pojedynczego urządzenia może wpływać na wszystkich użytkowników wspólnego systemu.

Centralna kotłownia a indywidualne kotły w mieszkaniach

W budynku wielorodzinnym można zastosować centralne źródło ciepła albo indywidualne urządzenia w lokalach.

Centralna kotłownia

Jedna kotłownia obsługuje cały budynek. Projekt komina koncentruje się na kilku urządzeniach o większej mocy albo na jednej kaskadzie kotłów.

Należy uwzględnić:

• łączną moc kotłowni,
• jednoczesność pracy kotłów,
• pracę kaskadową,
• ciśnienie spalin,
• sposób doprowadzenia powietrza,
• odprowadzenie dużej ilości kondensatu,
• dostęp techniczny,
• możliwość wymiany urządzeń,
• hałas i drgania,
• bezpieczeństwo pomieszczenia kotłowni.

Przepisy dopuszczają w pomieszczeniu kotłowni przyłączenie kilku kotłów do wspólnego kanału spalinowego po spełnieniu określonych warunków technicznych i zastosowaniu właściwych zabezpieczeń.

Indywidualne kotły

Każde mieszkanie ma własne urządzenie. Projekt musi rozwiązać problem dużej liczby przyłączy oraz zapewnić, że użytkowanie jednego kotła nie wpłynie na pozostałe lokale.

Konieczne są:

• jednoznaczne przypisanie przyłączy,
• kompatybilność urządzeń,
• dostęp serwisowy z mieszkań albo części wspólnych,
• kontrola zmian wykonywanych przez właścicieli lokali,
• prawidłowe odprowadzanie kondensatu,
• koordynacja z wentylacją każdego mieszkania.

Wysokość budynku a ciśnienie w przewodzie

Im wyższy komin, tym większe znaczenie mają różnice ciśnienia. Wysoki pion może wytwarzać silniejszy ciąg naturalny, ale warunki przyłączenia nie są jednakowe na wszystkich piętrach.

Na niższych kondygnacjach może występować:

• większa różnica ciśnień,
• wyższa wartość podciśnienia,
• większa długość drogi spalin,
• większe oddziaływanie całego słupa powietrza.

Na górnych kondygnacjach znaczenie mogą mieć:

• mniejsza wysokość czynna od przyłącza,
• silniejszy wpływ wiatru,
• turbulencje wokół dachu,
• ograniczona przestrzeń na ostatnie odcinki instalacji.

W systemie z wentylatorami projekt musi dodatkowo uwzględniać ciśnienie wytwarzane przez urządzenia. Wszystkie przyłącza, uszczelki i elementy rewizyjne powinny mieć klasę odpowiednią do maksymalnych warunków pracy.

Dobór średnicy w budynku wielorodzinnym

Średnicy wspólnego przewodu nie dobiera się przez proste zsumowanie średnic przyłączy. Konieczne są obliczenia uwzględniające:

• liczbę urządzeń,
• ich moc,
• jednoczesność pracy,
• minimalne i maksymalne obciążenie,
• wysokość pionu,
• opory miejscowe,
• temperaturę spalin,
• ciśnienie generowane przez wentylatory,
• sposób doprowadzania powietrza,
• dopuszczalną prędkość przepływu.

Zbyt mały przewód może powodować nadmierne ciśnienie i zakłócenia pracy urządzeń. Zbyt duży może prowadzić do niewłaściwej prędkości przepływu, wychładzania spalin oraz niestabilności podczas pracy niewielkiej liczby kotłów.

W przypadku indywidualnych przewodów nadal trzeba analizować każde urządzenie oddzielnie. Pomocne zasady przedstawia artykuł Jak dobrać średnicę komina do mocy urządzenia grzewczego?.

Praca przy pełnym i częściowym obciążeniu

W domu jednorodzinnym komin współpracuje zwykle z jednym urządzeniem, którego moc może się zmieniać w ograniczonym zakresie. W budynku wielorodzinnym wspólny system musi działać poprawnie przy wielu konfiguracjach.

Przykładowo rano może pracować większość kotłów, a w środku dnia tylko jedno lub dwa urządzenia. Wieczorem obciążenie ponownie rośnie.

System musi zachowywać właściwe parametry, gdy:

• pracuje jeden kocioł na najniższej kondygnacji,
• pracuje jedno urządzenie na ostatnim piętrze,
• wszystkie kotły działają jednocześnie,
• urządzenia modulują moc,
• część przyłączy jest czasowo nieużywana,
• kolejne lokale wymieniają kotły.

To jeden z powodów, dla których układ zbiorczy powinien zostać zaprojektowany jako całość, a nie rozbudowywany stopniowo przez indywidualnych użytkowników.

Szczelność ma znaczenie dla całego pionu

Nieszczelność przy jednym mieszkaniu może wpływać na bezpieczeństwo innych użytkowników. Spaliny mogą wydostawać się do szachtu i przemieszczać pomiędzy kondygnacjami.

Potencjalne drogi rozprzestrzeniania to:

• przestrzeń szachtu,
• przejścia instalacyjne,
• nieszczelne stropy,
• sąsiednie przewody wentylacyjne,
• obudowy pionów,
• pomieszczenia techniczne.

Dlatego trzeba kontrolować:

• połączenie każdego kotła,
• stan uszczelek,
• rewizje,
• przejścia przez stropy,
• kompensację termiczną,
• mocowania,
• połączenia w części dachowej.

Metody oceny przedstawia poradnik Jak sprawdzić szczelność komina – metody i praktyka.

Kondensat w wysokim budynku

Kotły kondensacyjne mogą wytwarzać znaczne ilości skroplin. W budynku wielorodzinnym kondensat może pochodzić z wielu urządzeń i z samego wspólnego przewodu.

Projekt powinien określić:

• kierunek spływu skroplin,
• lokalizację odpływu,
• średnicę przewodu kondensatu,
• dostęp do czyszczenia,
• zastosowanie syfonów,
• sposób zabezpieczenia przed cofaniem cieczy,
• odporność materiałów,
• możliwość kontroli dolnej części systemu.

Niewłaściwe wykonanie może powodować:

• przelewanie kondensatu do przyłączy,
• wycieki w mieszkaniach,
• korozję elementów,
• zawilgocenie szachtu,
• uszkodzenie stropów,
• alarmy kotłów.

System powinien pracować ze spadkami i elementami odprowadzającymi ciecz zgodnie z instrukcją producenta. Dolne elementy instalacji muszą być dostępne dla obsługi technicznej.

Komin i wentylacja w budynku wielorodzinnym

W budynku wielorodzinnym wentylacja jest rozbudowanym układem obejmującym wiele pomieszczeń, mieszkań i pionów. Nieprawidłowo wykonana modyfikacja w jednym lokalu może zakłócać przepływ w innych częściach budynku.

Problemy powodują między innymi:

• podłączanie okapów do przewodów grawitacyjnych,
• montaż wentylatorów bez analizy instalacji,
• zasłanianie kratek,
• wymiana okien bez zapewnienia nawiewu,
• samodzielne łączenie kanałów,
• zabudowanie otworów rewizyjnych,
• zmiana urządzenia grzewczego bez oceny komina.

Warunki techniczne zabraniają stosowania grawitacyjnych zbiorczych przewodów spalinowych i dymowych poza wskazanym wyjątkiem dotyczącym systemów powietrzno-spalinowych. Nie dopuszczają również zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej oraz indywidualnych wentylatorów wyciągowych w pomieszczeniach, w których znajdują się wloty do przewodów spalinowych.

Zależności pomiędzy instalacjami rozwija artykuł System kominowy a wentylacja – jak uniknąć konfliktu instalacji?.

Dlaczego nie można dowolnie montować wentylatora w łazience?

W mieszkaniu wyposażonym w urządzenie pobierające powietrze do spalania z pomieszczenia wentylator może wytworzyć podciśnienie. W skrajnym przypadku spaliny zostaną zassane z komina do mieszkania.

Ryzyko rośnie, gdy:

• lokal ma szczelne okna,
• brakuje nawiewników,
• działa okap kuchenny,
• zamknięte są drzwi wewnętrzne,
• urządzenie korzysta z ciągu naturalnego,
• kanał wentylacyjny ma ograniczoną drożność.

Modyfikacje wentylacji w budynku wielorodzinnym powinny być oceniane w kontekście całego lokalu i przewodów wspólnych. To, że wentylator mieści się w kratce, nie oznacza, że można go bezpiecznie zamontować.

Przewody prowadzone przez wiele kondygnacji

Komin przechodzący przez kolejne stropy musi zostać odpowiednio podparty i zabezpieczony. Należy uwzględnić:

• rozszerzalność cieplną,
• ciężar własny,
• przenoszenie obciążeń,
• przejścia przez przegrody,
• ochronę przeciwpożarową,
• szczelność pomiędzy kondygnacjami,
• możliwość inspekcji,
• wpływ osiadania budynku.

Stalowy przewód zmienia długość pod wpływem temperatury. Nie może być sztywno zablokowany na każdej kondygnacji. Jednocześnie jego ciężar nie powinien być przenoszony przez przyłącza kotłów.

Projekt powinien wskazywać:

• punkty podparcia,
• obejmy stabilizujące,
• elementy odciążające,
• miejsca dylatacji,
• sposób prowadzenia w szachcie.

Bezpieczeństwo pożarowe pomiędzy mieszkaniami

W budynku wielorodzinnym stropy i ściany oddzielają lokale oraz strefy o określonych wymaganiach przeciwpożarowych. Przejście przewodu przez taką przegrodę nie może osłabić jej właściwości.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• uszczelnienia przejść,
• materiały niepalne,
• odległości od elementów palnych,
• obudowę szachtu,
• drzwiczki rewizyjne,
• przejścia instalacyjne obok komina,
• możliwość przenoszenia ognia i dymu pomiędzy piętrami.

Przypadkowe wypełnianie otworów pianką, zaprawą albo materiałem nieprzewidzianym dla danego przejścia może naruszać zarówno bezpieczeństwo pożarowe, jak i możliwość rozszerzania się komina.

Kominki w budynkach wielorodzinnych

Montaż kominka w budynku wielorodzinnym jest znacznie bardziej ograniczony niż w domu jednorodzinnym. Warunki techniczne dopuszczają kominki opalane drewnem w niskich budynkach wielorodzinnych, po spełnieniu określonych wymagań dotyczących pomieszczenia, wentylacji, kubatury i przewodu kominowego.

Przed planowaniem kominka trzeba sprawdzić:

• wysokościową klasę budynku,
• istnienie wolnego indywidualnego przewodu,
• stan i średnicę komina,
• dopływ powietrza,
• nośność stropu,
• zasady obowiązujące we wspólnocie albo spółdzielni,
• bezpieczeństwo części wspólnych,
• dostęp do czyszczenia,
• wpływ na wentylację innych pomieszczeń.

Nie można samodzielnie podłączyć kominka do nieużywanego otworu bez potwierdzenia, że prowadzi on do indywidualnego, szczelnego i odpowiedniego przewodu.

Wyprowadzanie spalin przez ścianę budynku wielorodzinnego

W domu jednorodzinnym określone urządzenia gazowe z zamkniętą komorą spalania mogą być w konkretnych warunkach wyprowadzane bezpośrednio przez ścianę. W pozostałych budynkach mieszkalnych przepisy ograniczają nominalną moc takiego urządzenia do 5 kW oraz określają minimalne wysokości i odległości wylotów od okien i innych elementów.

W praktyce oznacza to, że typowego kotła ogrzewającego mieszkanie nie można automatycznie zakończyć wyrzutem przez elewację tylko dlatego, że wykonanie pionu kominowego jest trudne.

Należy uwzględnić:

• moc urządzenia,
• położenie wylotu,
• okna sąsiednich mieszkań,
• balkony,
• wejścia do budynku,
• miejsca rekreacyjne,
• estetykę elewacji,
• prawa do części wspólnej,
• lokalne uwarunkowania formalne.

W wielu przypadkach właściwym rozwiązaniem pozostaje przewód wyprowadzony ponad dach.

Wspólne szachty instalacyjne

Szacht może zawierać przewody spalinowe, powietrzne, wentylacyjne i inne instalacje. Projekt musi uniemożliwić wzajemne negatywne oddziaływanie systemów.

Należy sprawdzić:

• temperaturę przewodów,
• dostęp do rewizji,
• możliwość wymiany elementów,
• wentylowanie szachtu, jeżeli jest wymagane,
• odległości między instalacjami,
• szczelność przejść,
• możliwość wykrycia wycieku,
• lokalizację instalacji elektrycznych,
• ochronę przed wodą z kondensatu.

Nie należy prowadzić przewodu w taki sposób, aby jego późniejsza wymiana wymagała rozbiórki kilku mieszkań. Warto przewidzieć możliwość serwisu z części wspólnych.

Dostęp serwisowy – mieszkanie czy część wspólna?

W domu jednorodzinnym dostęp do wyczystki zależy wyłącznie od właściciela. W budynku wielorodzinnym dostęp przez mieszkanie może być utrudniony przez nieobecność użytkownika, zabudowę meblową albo remont.

Dlatego warto projektować:

• rewizje w korytarzach technicznych,
• dostęp z klatek schodowych,
• pomieszczenia serwisowe,
• dostępne dolne elementy pionu,
• bezpieczne dojście na dach,
• jednoznacznie oznaczone przyłącza.

Elementy wymagające regularnej kontroli nie powinny znajdować się za trwałą zabudową.

Wyloty przewodów muszą być dostępne do czyszczenia i okresowych kontroli, a przewody spalinowe oraz dymowe powinny być wyposażone w szczelnie zamykane otwory wycierowe albo rewizyjne. Przy spalinach mokrych wymagany jest również układ odprowadzania skroplin.

Dostęp do dachu

W dużym budynku dojście do wylotów kominowych wymaga zaplanowania bezpiecznej komunikacji serwisowej.

Projekt może obejmować:

• wyłaz dachowy,
• stałe drabiny,
• ławy kominiarskie,
• stopnie,
• zabezpieczenia przed upadkiem,
• dojścia techniczne,
• przestrzeń wokół zakończeń.

Wysoki budynek, stromy dach i duża liczba przewodów zwiększają ryzyko podczas kontroli. Zakończenia nie powinny być rozmieszczone w sposób uniemożliwiający dojście albo wymagający przechodzenia po instalacjach fotowoltaicznych.

Lokalizacja zakończeń na dachu

Na dachu budynku wielorodzinnego może znajdować się wiele zakończeń:

• przewody spalinowe,
• piony wentylacyjne,
• wyrzutnie wentylacji mechanicznej,
• czerpnie,
• odpowietrzenia kanalizacji,
• urządzenia klimatyzacyjne,
• anteny,
• instalacje fotowoltaiczne.

Rozmieszczenie musi ograniczać możliwość zasysania spalin przez czerpnie lub okna. Należy także uwzględnić:

• wysokość attyk,
• nadbudówki,
• maszynownie,
• szyby wind,
• sąsiednie wyższe części budynku,
• dominujące kierunki wiatru.

Przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu.

W istniejącym budynku rozwiązaniem problemów aerodynamicznych może być odpowiednio zaprojektowane przedłużenie komina. Wymaga ono jednak sprawdzenia stabilności i wpływu na całą instalację.

Komin zewnętrzny w budynku wielorodzinnym

Zewnętrzny komin stalowy może być stosowany podczas modernizacji, gdy wewnętrzne szachty nie nadają się do dalszego użytkowania albo budynek otrzymuje nową centralną kotłownię.

Rozwiązanie wymaga analizy:

• nośności elewacji,
• wysokości budynku,
• rozstawu wsporników,
• obciążeń wiatrem,
• rozszerzalności cieplnej,
• izolacji,
• dostępu do czyszczenia,
• wpływu na wygląd elewacji,
• bliskości okien i balkonów,
• zabezpieczenia dolnej części przed dostępem osób postronnych.

W wysokim budynku przewód może wymagać specjalnej konstrukcji wsporczej. Nie wystarczy stosować rozstawu mocowań przyjętego dla niewielkiego domu.

Ogólne zasady planowania przewodu jeszcze przed rozpoczęciem prac omawia artykuł Jak zaplanować komin systemowy już na etapie projektu domu, aby uniknąć kosztownych błędów?.

Modernizacja starego budynku wielorodzinnego

Stare kamienice i bloki mogą mieć rozbudowane zespoły kanałów murowanych. Dokumentacja często jest niepełna, a pierwotne przeznaczenie przewodów mogło zmieniać się przez lata.

Przed modernizacją trzeba wykonać:

• inwentaryzację wszystkich kanałów,
• przypisanie przewodów do lokali,
• kontrolę drożności,
• inspekcję kamerą,
• próbę szczelności,
• pomiary przekrojów,
• ocenę części ponad dachem,
• analizę wentylacji,
• sprawdzenie nielegalnych podłączeń,
• ocenę możliwości wprowadzenia wkładów.

Nie wolno zakładać, że kanał przebiegający przy mieszkaniu należy wyłącznie do tego lokalu. Może obsługiwać pomieszczenie znajdujące się na innej kondygnacji.

Jeżeli murowana konstrukcja jest stabilna, odpowiednio dobrane wkłady kominowe mogą umożliwić dostosowanie przewodów do nowych urządzeń. Proces modernizacji opisuje artykuł Modernizacja starego komina – jak zastosować wkład kominowy i systemy modernizacyjne?.

Wymiana pojedynczego kotła w mieszkaniu

Właściciel mieszkania nie powinien traktować przewodu kominowego jak instalacji należącej wyłącznie do lokalu. Nawet gdy przyłącze znajduje się w mieszkaniu, pion może być częścią wspólnego systemu.

Przed wymianą kotła należy sprawdzić:

• rodzaj istniejącego systemu,
• listę dopuszczonych urządzeń,
• moc nowego kotła,
• ciśnienie wentylatora,
• średnicę przyłącza,
• sposób odprowadzania kondensatu,
• wymagania zarządcy,
• dokumentację wspólnego pionu.

Samodzielna wymiana kotła na urządzenie o innych parametrach może zakłócić działanie całego układu.

Szczególnie ryzykowne są:

• przypadkowe redukcje,
• usunięcie elementu zabezpieczającego,
• zmiana sposobu pobierania powietrza,
• podłączenie kotła nieprzeznaczonego do systemu zbiorczego,
• odprowadzenie kondensatu do niewłaściwej instalacji.

Przebudowa mieszkania a przewody kominowe

Podczas remontu nie można dowolnie:

• przesuwać kratki wentylacyjnej,
• usuwać fragmentu szachtu,
• wiercić w ścianie z przewodami,
• zabudowywać rewizji,
• zmieniać przyłącza,
• podłączać okapu,
• montować wentylatora,
• wykonywać nowego otworu do kanału.

Ściana wyglądająca na zwykłą przegrodę może zawierać kilka przewodów obsługujących inne lokale. Uszkodzenie jednego kanału może doprowadzić do nieszczelności i przedostawania się spalin do sąsiadów.

Przed pracami należy uzyskać informacje o przebiegu instalacji i wymagane uzgodnienia z zarządcą lub wspólnotą.

Odpowiedzialność właściciela lokalu i zarządcy

W budynku jednorodzinnym jedna osoba zwykle odpowiada za całą instalację. W budynku wielorodzinnym obowiązki są podzielone.

Zarządca albo właściciel budynku odpowiada między innymi za zapewnienie okresowych kontroli części wspólnych i przewodów kominowych. Użytkownicy lokali powinni natomiast umożliwiać dostęp, nie wykonywać nieuzgodnionych zmian i prawidłowo użytkować urządzenia.

GUNB przypomina, że właściciele i zarządcy obiektów mają obowiązek co najmniej raz w roku kontrolować stan techniczny przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz usuwać stwierdzone uszkodzenia lub braki.

W przypadku systemów obejmujących wentylację mechaniczną albo przewody z wymuszonym ciągiem może być potrzebny udział osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane. Zakres kwalifikacji osoby wykonującej kontrolę powinien odpowiadać rodzajowi przewodów występujących w budynku.

Czyszczenie przewodów w budynku wielorodzinnym

Częstotliwość usuwania zanieczyszczeń zależy od rodzaju paliwa i sposobu użytkowania. Przewody obsługujące urządzenia na paliwo stałe wymagają częstszego czyszczenia niż instalacje gazowe.

W budynku wielorodzinnym harmonogram powinien uwzględniać:

• wszystkie lokale,
• dostęp do rewizji,
• urządzenia w lokalach użytkowych,
• przewody wspólnej kotłowni,
• kanały wentylacyjne,
• konieczność powiadomienia mieszkańców,
• dokumentowanie wykonanych prac.

Państwowa Straż Pożarna przypomina, że w użytkowanych obiektach przewody od urządzeń na paliwo stałe należy czyścić co najmniej raz na trzy miesiące, a od urządzeń na paliwo ciekłe i gazowe co najmniej raz na sześć miesięcy. Przewody wentylacyjne należy czyścić co najmniej raz w roku.

Dokumentacja powykonawcza

W rozbudowanym budynku dokumentacja ma kluczowe znaczenie dla późniejszych remontów i wymiany urządzeń.

Powinna obejmować:

• przebieg pionów,
• przypisanie przyłączy,
• rodzaje zastosowanych systemów,
• średnice,
• klasy temperatury i ciśnienia,
• listę kompatybilnych urządzeń,
• miejsca rewizji,
• odpływy kondensatu,
• punkty podparcia,
• zasady dostępu,
• wyniki odbiorów i prób.

Brak dokumentacji prowadzi do sytuacji, w której każda awaria wymaga ponownego ustalania przebiegu przewodów. Zwiększa także ryzyko nieprawidłowych przeróbek wykonywanych podczas remontów mieszkań.

Najczęstsze błędy projektowe

Do typowych błędów należą:

• traktowanie budynku jak powiększonego domu jednorodzinnego,
• niewłaściwy dobór systemu zbiorczego,
• brak obliczeń dla częściowego obciążenia,
• podłączenie niekompatybilnych kotłów,
• nieuwzględnienie różnic ciśnienia pomiędzy piętrami,
• zbyt mała przestrzeń w szachcie,
• brak punktów podparcia,
• niedostateczna kompensacja termiczna,
• brak dostępu serwisowego,
• niewłaściwe odprowadzanie kondensatu,
• kolizja z innymi instalacjami,
• niewłaściwe przejścia przez stropy,
• brak koordynacji z wentylacją,
• nieprzemyślane rozmieszczenie wylotów,
• brak dokumentacji dla późniejszej wymiany kotłów.

Błędy te mogą ujawnić się dopiero po zasiedleniu budynku, gdy urządzenia zaczynają pracować w różnych konfiguracjach.

Najczęstsze błędy eksploatacyjne mieszkańców

Nawet prawidłowy projekt może zostać zaburzony przez późniejsze zmiany.

Szczególnie niebezpieczne są:

• samodzielna wymiana kotła,
• montaż mocniejszego urządzenia,
• zasłonięcie nawiewników,
• podłączenie okapu do kanału wentylacyjnego,
• zabudowanie rewizji,
• wiercenie w szachcie,
• demontaż zabezpieczeń,
• odłączenie odpływu kondensatu,
• montaż wentylatora przy urządzeniu z otwartą komorą,
• wykorzystywanie kanału do innego celu.

Zarządca powinien jasno informować mieszkańców, które elementy instalacji są wspólne i jakie zmiany wymagają wcześniejszej oceny technicznej.

Jak zaplanować system krok po kroku?

1. Określić sposób ogrzewania

Należy zdecydować, czy budynek będzie korzystał z centralnej kotłowni, indywidualnych kotłów czy innego źródła ciepła.

2. Wybrać urządzenia

Trzeba znać modele, moce, parametry spalin i dopuszczenie do pracy w układzie zbiorczym.

3. Wykonać obliczenia

Należy sprawdzić pełne i częściowe obciążenie, ciśnienie, temperaturę oraz ilość kondensatu.

4. Zaplanować szachty

Trzeba uwzględnić wymiary, podparcie, rewizje, przejścia przez stropy i możliwość późniejszej wymiany.

5. Skoordynować system z wentylacją

Każdy lokal musi mieć zapewniony właściwy nawiew i odprowadzanie zużytego powietrza.

6. Zaplanować kondensat

Odpływy muszą działać dla wszystkich możliwych konfiguracji pracy.

7. Rozwiązać ochronę pożarową

Należy zachować właściwe odległości, uszczelnienia i klasy przejść.

8. Zapewnić dostęp serwisowy

Rewizje i zakończenia powinny być dostępne bez niszczenia mieszkań.

9. Przygotować dokumentację

Każde przyłącze i zastosowany element trzeba jednoznacznie opisać.

10. Wykonać odbiór całego układu

Kontrola powinna obejmować szczelność, drożność, ciśnienie, kondensat, wentylację i pracę urządzeń.

Najważniejsze różnice względem domu jednorodzinnego

Projekt komina w budynku wielorodzinnym wymaga uwzględnienia:

• wielu użytkowników,
• kilku albo kilkudziesięciu urządzeń,
• wspólnych pionów,
• różnych warunków na poszczególnych piętrach,
• większej wysokości,
• rozbudowanych szachtów,
• przejść przez wiele stropów,
• wspólnej odpowiedzialności za instalację,
• trudniejszego dostępu serwisowego,
• możliwości nieuzgodnionych zmian w lokalach,
• zwiększonych konsekwencji nieszczelności,
• potrzeby szczegółowej dokumentacji.

Najważniejsza różnica polega na tym, że przewodu nie można analizować wyłącznie z perspektywy jednego mieszkania. Każda zmiana musi być oceniana pod kątem całego pionu i wszystkich podłączonych urządzeń.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kilka kotłów może korzystać z jednego komina?

Tak, ale wyłącznie w systemie zaprojektowanym do takiej pracy i po spełnieniu wymagań urządzeń oraz przepisów. Nie można samodzielnie podłączać kolejnych kotłów do zwykłego kanału.

Czy każdy kocioł może pracować w systemie zbiorczym?

Nie. Urządzenie musi być zgodne z projektem pionu i przeznaczone do odpowiedniego sposobu odprowadzania spalin.

Czy właściciel mieszkania może sam wymienić kocioł?

Wymiana powinna zostać poprzedzona sprawdzeniem wspólnego systemu, parametrów nowego urządzenia oraz wymagań zarządcy. Samodzielna zmiana może zakłócić pracę innych kotłów.

Czy komin jest częścią wspólną budynku?

Piony i szachty obsługujące więcej niż jeden lokal są zazwyczaj związane z częścią wspólną. Dokładny zakres odpowiedzialności należy ustalać na podstawie konstrukcji instalacji i dokumentów budynku.

Czy można podłączyć okap do przewodu wentylacyjnego?

Nie należy wykonywać takiego podłączenia bez projektu i sprawdzenia przeznaczenia kanału. Może ono zakłócić wentylację innych mieszkań.

Czy w bloku można zamontować kominek?

Możliwość jest ograniczona. Przepisy dopuszczają kominki w niskich budynkach wielorodzinnych po spełnieniu wymagań technicznych. Potrzebny jest również odpowiedni indywidualny przewód i wymagane uzgodnienia.

Czy kocioł można wyprowadzić bezpośrednio przez elewację?

W pozostałych budynkach mieszkalnych przepisy ograniczają moc urządzeń z takim zakończeniem do 5 kW i określają dodatkowe wymagania dotyczące lokalizacji wylotu. Dla typowego kotła mieszkaniowego najczęściej potrzebny jest przewód wyprowadzony ponad dach.

Dlaczego kotły na różnych piętrach pracują w innych warunkach?

Różnią się wysokością czynną przewodu, ciśnieniem i odległością od wylotu. Dlatego wspólny system musi zostać obliczony dla wszystkich kondygnacji.

Gdzie powinny znajdować się rewizje?

Najlepiej w dostępnych miejscach technicznych lub częściach wspólnych. Nie powinny być trwale zabudowane w mieszkaniach.

Kto odpowiada za przegląd komina?

Za zapewnienie okresowych kontroli obiektu odpowiada właściciel albo zarządca budynku. Zakres odpowiedzialności użytkownika lokalu obejmuje między innymi prawidłowe użytkowanie urządzenia i umożliwienie dostępu do kontroli.

Jak często kontrolować przewody?

Stan techniczny przewodów kominowych powinien być sprawdzany co najmniej raz w roku. Czyszczenie wykonuje się z częstotliwością zależną od rodzaju paliwa i sposobu użytkowania.

Czy modernizacja starego pionu wymaga wkładów?

Często tak, szczególnie gdy stary kanał jest nieszczelny albo ma współpracować z nowoczesnymi urządzeniami kondensacyjnymi. Decyzję należy podjąć po inwentaryzacji i badaniu całego pionu.

Co jest najważniejsze podczas projektowania?

Najważniejsze jest traktowanie budynku jako jednego układu. Kominy, urządzenia, wentylacja, dopływ powietrza, kondensat i ochrona pożarowa muszą zostać zaprojektowane wspólnie.